Towar błyszczy w świetle lamp

Światło i kolor pełnią ważną rolę w handlu, ponieważ wygląd większości produktów dociera do nas poprzez zmysł wzroku. Człowiek instynktownie kieruje wzrok do światła, ale tylko odpowiednio zaprojektowane oświetlenie stworzy klimat wygodnych zakupów. Klient czuje się komfortowo, kiedy widzi całość ekspozycji, a z bliska spostrzega osobno zalety każdego produktu.

Prawidłowy dobór oświetlenia może znacznie poprawić postrzeganie złej ekspozycji, ale z drugiej strony złe oświetlenie zaszkodzi wizerunkowi nawet najlepszego sklepu. W przypadku częstych zmian ekspozycji, przebudów, zmiany mebli i technik wystawienniczych trzeba pamiętać o dostosowaniu oświetlenia. Dobre efekty daje jasna i zrozumiała dla pracowników metoda pracy z oświetleniem lub stworzenie stanowiska specjalisty ds. oświetlenia.

Rozjaśnić całą powierzchnię

Specjaliści rozróżniają dwa rodzaje oświetlenia powierzchni ekspozycyjnej sklepu: oświetlenie ogólne oraz pomocnicze. Oświetlenie ogólne ma za zadanie równomiernie oświetlić całą powierzchnię sklepową. Należy jednak pamiętać, żeby pokazać towar, a nie sklep. Rozmieszczenie źródeł światła powinno odzwierciedlać układ towaru. Lampy należy więc dobrać pod kątem wielkości i charakteru sklepu, rodzaju i wysokości sufitu.

Do oświetlenia ogólnego nie należy stosować lamp halogenowych. W przypadku prostych ekspozycji na dużej powierzchni najlepiej sprawdzają się proste rozwiązania, np. jeden typ opraw oświetleniowych (m.in. świetlówkowych). Oświetlenie takie daje możliwość łączenia ze sobą (mechanicznie i elektrycznie) oraz tworzenia konstrukcji, która oświetli ciąg regałów. Znacznie obniża to koszty instalacji i czas montażu.

Takie rozwiązanie powinno równomiernie rozjaśnić całą powierzchnię sklepową łagodnym światłem dającym miękkie cienie. Trzeba unikać nadmiernych kontrastów, które powodują ciągłą akomodację oka (tj. dostosowywanie do zmiennych warunków oświetleniowych). Dobre efekty daje zastosowanie opraw świetlówkowych z rastrem, które rozprasza światło. Należy zwrócić uwagę na prawidłową odległość źródła światła od towaru, by nie dopuścić do nadmiernie oświetlonych (przepalonych) lub też niedoświetlonych obszarów ekspozycji.

Światło z wysoką temperaturą

Oprócz właściwej oprawy oświetleniowej, bardzo istotną rzeczą jest odpowiedni dobór temperatury barwowej źródła światła. Ma ona zasadniczy wpływ na postrzeganie kolorów. Oświetlenie ogólne powinno dobrze odzwierciedlać wszystkie kolory. Stąd wybierając świetlówkę, nie sugerujmy się ceną, gdyż najtańsze świetlówki dają nieprzyjemną, zimną barwę. Najlepszym rozwiązaniem jest dobór źródła światła o wysokiej temperaturze barwowej, tj. 4000 K (stopni Kelwina). Światło takie daje biały odcień i wrażenie naturalnego odzwierciedlenia wszystkich kolorów.

Dodatkowo, przy projektowaniu oświetlenia ogólnego należy stosować źródła światła o jednakowej temperaturze barwowej - w ten sposób w sklepie nie będzie obszarów o różnym odcieniu i natężeniu. Należy zwrócić też uwagę na kolorystykę wnętrza i rodzaj oświetlanych powierzchni. Kolory jasne i powierzchnie błyszczące znacznie rozjaśniają wnętrze, wystarczy zastosować odpowiednio mniejszą ilość światła do otrzymania właściwego efektu. W przypadku kolorów ciemnych (np. ciemne meble drewniane), i powierzchni pochłaniających światło (np. dywany) warto zastosować większą ilość światła w celu zbilansowania oświetlenia ekspozycji.

Z pomocą do oświetlenia

Światło pomocnicze wspiera oświetlenie ogólne w celu podkreślenia i wyeksponowania cech konkretnego towaru. Rodzaj źródła światła, obudowy, temperatury barwowej oraz sposób mocowania dostosowane są indywidualnie do konkretnego artykułu na półce sklepowej. Obecnie mamy do wyboru dużą ofertę wielu producentów, ale zasady doboru konkretnych elementów są jednakowe. Pamiętać należy, że w przypadku stosowania żarówek halogenowych trzeba zachować minimalną rekomendowaną przez producenta odległość źródła światła od produktu. Żarówki te emitują bowiem dużą ilość ciepła i nagrzewają się do kilkuset stopni. Podstawowa zasada dotycząca doboru temperatury barwowej źródła światła opiera się dodatkowym eksponowaniu koloru dominującego w produkcie. Produkty „ciepłe” oświetlamy światłem ciepłym, a produkty „zimne”, światłem zimnym.

W przypadku oświetlenia półek sklepowych, należy stosować oprawy oświetleniowe zasłaniające źródło światła. Klient może wówczas obejrzeć produkt z bliska, bez ryzyka bezpośredniego oślepiania. Oprawy można instalować bezpośrednio w półkach - z zachowaniem wszystkich aspektów bezpieczeństwa. Jeśli występują produkty różnego typu, stosujemy światło białe oddające naturalną kolorystykę wszystkich produktów.

Na półkach z pieczywem dominującym kolorem jest brąz (wszystkie jego odcienie: od żółtawego do ciemnobrązowego). W tym przypadku należy stosować źródła światła o niskiej temperaturze rzędu 2500-3000 K, a oświetlenie powinno równomiernie rozświetlać cały regał bez głębokich i kontrastowych cieni.

Z kolei na stoiskach sklepów mięsnych dominującym kolorem produktów jest czerwień. Zastosowane źródła światła powinny podkreślać właśnie tę barwę. Zaleca się wykorzystanie świetlówek o temperaturze barwowej 2700-3000 K. Warto też pamiętać, że stosowanie żarowych źródeł światła (zwłaszcza w bliskiej odległości) lub znaczna jego ilość mogą spowodować podwyższenie temperatury towaru, a co za tym idzie - jego nieprzydatność do sprzedaży. W przypadku małych stanowisk, gdzie nie ma możliwości rozdzielenia oświetlenia ogólnego i pomocniczego, można stosować podwójne oprawy oświetleniowe. Wtedy temperatura barwy jednego ze źródeł światła musi wynosić 4000 K, a drugiego od 2700 do 3000 K.

Przy ladach chłodniczych nie można stosować żarowych źródeł światła - ze względu na dużą ilość wydzielanego ciepła. Nie mogą być również stosowane wyładowcze źródła światła. Idealnym i powszechnie stosowanym rozwiązaniem są świetlówki. Wydzielają znikomą ilość ciepła, a ich wydłużona konstrukcja idealnie się wpisuje w kształt lady chłodniczej. Temperatura barwowa powinna być dostosowana do rodzaju towaru.

Oświetlając stoiska z lampami, musimy podkreślić walory tych artykułów. Najprostszym sposobem jest zaświecenie każdej z nich. Dopiero później doświetlamy całą powierzchnię oświetleniem ogólnym o temperaturze barwowej 4000 K tak, aby uzyskać prawidłowe i jednakowe nasycenie światła na powierzchni ekspozycyjnej. Nadmiar dodatkowego oświetlenia świecącej lampy znacznie osłabia jej światło i zniekształca jej charakter. Klient musi widzieć, jaki rodzaj światła daje konkretna lampa i jakie rzuca cienie.

Marcin Mazurek , First Visual Merchandiser Ikea Targówek